Συγχρηματοδοτούμενοι ευρωπαϊκοί πόροι και χωρικές ανισότητες στην Περιφερειακή Ενότητα Λάρισας

Άρθρο για την ΠΕ Λάρισας από τον Δημήτρη Μπουρίκο*
Πολιτικός- Κοινωνικός Επιστήμονας
Αποφ. Εθνικής Σχολής Δημόσιας Διοίκησης, Υπ. Δρ. Πανεπιστημίου Αθηνών

Η κατανομή των συγχρηματοδοτούμενων πόρων στη χωρική κλίμακα των Περιφερειών είναι γνωστό από τη διαθέσιμη ερευνητική βιβλιογραφία ότι ακολουθεί μια τάση ολοένα και περισσότερο αντίστροφη της αναδιανεμητικής, δηλ. αποδυναμώνεται η αρχική τάση συγκέντρωσης των πόρων σε περιοχές με υστερήσεις και κοινωνικο-οικονομικά μειονεκτήματα υπέρ των αναπτυξιακών πόλων. Και εντός των Περιφερειακών Ενοτήτων, διαθέσιμες έρευνες δείχνουν την ύπαρξη μεγάλων αποκλίσεων με Δήμους να απολαμβάνουν σημαντικά υψηλότερες συγκεντρώσεις πόρων ανά μόνιμο κάτοικο και σημαντικά υψηλό δείκτη χρηματοδοτικής εύνοιας (δηλ. μεγαλύτερο ποσοστό χρηματοδοτήσεων σε σχέση με την πληθυσμιακή τους βαρύτητα, βλ. αναλυτικά http://www.ekdd.gr/ekdda/files/ergasies_esdd/19/3/1353.pdf).

Πρόσφατη αρθρογραφία για την περιοχή της Λακωνίας (http://www.insider.gr/apopseis/vlogs/80345/lakonia-kai-anaptyxiaki-anatropi) με συγκριτικά στοιχεία για τις προγραμματικές περιόδους 2000-2006 και 2007-2013 δείχνει όχι μόνο την ύπαρξη ενδο-περιφερειακών ανισοτήτων και αποκλίσεων αλλά και μια δυναμική διάσταση ανατροπών. Ποια είναι άραγε η κατάσταση στην Π.Ε. Λάρισας στη βάση αξιοποίησης δεδομένων για τους συγχρηματοδοτούμενους πόρους (ΚΠΣ,, ΕΣΠΑ) την περίοδο 2000-2013; Υπάρχουν αποκλίσεις και ανισότητες και εάν ναι, εμφανίζουν τάση παγίωσης ή ανατροπής; Ποιοι είναι οι «κερδισμένοι» και «χαμένοι» χωρικά στην Π.Ε. Λάρισας;

Σε επίπεδο λοιπόν Δήμων της Περιφερειακής Ενότητας Λάρισας κατά την προγραμματική περίοδο 2007-2013, ο νυν Δήμος Αγιάς έχει τον υψηλότερο δείκτη δαπανών ανά μόνιμο κάτοικο με 1453 ευρώ. Ο Δήμος Τυρνάβου έχει την δεύτερη υψηλότερη τιμή με 626 ευρώ ανά μόνιμο κάτοικο, ακολουθούμενος από τους Δήμους Ελασσόνας (590 ευρώ), Λαρισαίων (560 ευρώ), Φαρσάλων (447 ευρώ). Στις δυο χαμηλότερες θέσεις βρίσκονται οι Δήμοι Τεμπών και Κιλελέρ με 289 και 232 ευρώ, αντιστοίχων (βλ. Χάρτη 1).

Με κριτήριο την επίδοση/ εύνοια, δηλ. το λόγο χρηματοδοτικής βαρύτητας ως προς την πληθυσμιακή βαρύτητα στο χωρικό επίπεδο της Περιφερειακής Ενότητας Λάρισας, ο νυν Δήμος Αγιάς εμφανίζει την υψηλότερη επίδοση στην περιοχή με δείκτη 259 (δηλαδή απέσπασε 259% των συγχρηματοδοτούμενων πόρων που θα αντιστοιχούσε στην πληθυσμιακή βαρύτητά του), ακολουθούμενος από τους Δήμους Τυρνάβου, Ελασσόνος και Λαρισαίων που βρίσκονται σε μια ενδιάμεση θέση με δείκτη μεταξύ 100-112. Οι Δήμοι Φαρσάλων, Τεμπών και Κιλελέρ καταγράφουν τις χαμηλότερες τιμές στο σχετικό δείκτη, στοιχείο δηλωτικό της υπο-χρηματοδότησής τους σε σχέση με την πληθυσμιακή τους βαρύτητα στο σύνολο της περιοχής (βλ. Χάρτη 2).

Σε σχέση με την περίοδο 2000-2006 (3ο ΚΠΣ) και με κριτήριο τις δαπάνες (ευρώ) συγχρηματοδοτούμενων έργων ανά μόνιμο κάτοικο, καταγράφεται θετική εξέλιξη για όλους τους Δήμους εκτός του Δήμου Τεμπών. Ο Δήμος Αγιάς καταγράφει τη μεγαλύτερη σχετική αύξηση ανά μόνιμο κάτοικο (812 ευρώ), ακολουθούμενους από τους Δήμους Ελασσόνος, Τυρνάβου, Λαρισαίων, Κιλελέρ και Φαρσάλων ενώ ο Δήμος Τεμπών καταγράφει μείωση της σχετικής δαπάνης κατά 47 ευρώ ανά μόνιμο κάτοικο (βλ. Γράφημα 1).

Με κριτήριο την επίδοση/ εύνοια, δηλ. το λόγο χρηματοδοτικής βαρύτητας ως προς την πληθυσμιακή βαρύτητα στο χωρικό επίπεδο της Περιφερειακής Ενότητας Λάρισας, καταγράφονται σημαντικές διαφοροποιήσεις. Ο Δήμος Αγιάς εμφανίζει το μεγαλύτερο σχετικό δείκτη (αύξηση της χρηματοδοτικής επίδοσης/εύνοιας κατά 60 ποσοστιαίες μονάδες), ακολουθούμενος από τους Δήμους Ελασσόνος, Κιλελέρ και Τυρνάβου. Μείωση του σχετικού δείκτη καταγράφεται στους Δήμους Λαρισαίων, Φαρσάλων και Τεμπών (βλ. Γράφημα 2).

Τα συγκριτικά στοιχεία των περιόδων 2000-2006 και 2007-2013, παρά τους όποιους μεθοδολογικούς περιορισμούς, αποτελούν μια σημαντική ένδειξη για την Περιφερειακή Ενότητα Λάρισας όσον αφορά την τάση κατανομής των συγχρηματοδοτούμενων ευρωπαϊκών πόρων ανά επιμέρους περιοχή. Φαίνεται λοιπόν ότι ο Δήμος Αγιάς διατηρεί και ενισχύει το προβάδισμα τόσο σε ύψος δαπανών ανά μόνιμο κάτοικο και χρηματοδοτική επίδοση/εύνοια, οι Δήμοι Τυρνάβου και Ελασσόνος βελτίωσαν τη σχετική τους επίδοση και κατέκτησαν θετικούς δείκτες επίδοσης/εύνοιας, ο Δήμος Κιλελέρ παρά τη σημαντική αύξηση του δείκτη εύνοιας παραμένει σε κατάσταση σημαντικής υποχρηματοδότησης, ο Δήμος Λαρισαίων εμφανίζει μια σχετική υποχώρηση διατηρώντας όμως θετικό δείκτη και οι Δήμοι Τεμπών και Φαρσάλων καταγράφουν τις σημαντικότερες μειώσεις έχοντας πια αρνητικούς δείκτες επίδοσης/εύνοιας.

Οι σχετικές επιδόσεις των περιοχών της Π.Ε. Λάρισας συνδέονται με μια σειρά παράγοντες, όπως ο εθνικός και περιφερειακός σχεδιασμός έργων και η διοικητική και οργανωτική επάρκεια των ίδιων των Δήμων. Είναι χαρακτηριστικό ότι ο Δήμος Τεμπών που εμφανίζει μια από τις χαμηλότερες επιδόσεις στο δείκτη χρηματοδοτικής επίδοσης, δεν φαίνεται να έχει εγκρίνει επιχειρησιακό πρόγραμμα για την περίοδο 2014-2019 (http://epota.ypes.gr/?page_id=520). Ενδεικτικό των δυσχερειών που θα αντιμετωπίσουν οι περιοχές εκτός του αστικού συμπλέγματος της Λάρισας στη χρήση χρηματοδοτικών εργαλείων είναι το γεγονός ότι οι ολοκληρωμένες χωρικές επενδύσεις σχεδιάστηκαν πρωτίστως ως εργαλεία βιώσιμης αστικής ανάπτυξης, πριμοδοτώντας έτσι τις πρωτεύουσας των νομών (http://www.thessalia-espa.gr/pep-thessalias/ustnable-dev.html) και ενισχύοντας εκ των πραγμάτων ένα μονοπολικό πρότυπο ανάπτυξης σε επίπεδο νομών. Οι λοιπές λειτουργικές χωρικές ενότητες της Λάρισας δύνανται να ωφεληθούν μέσω της κατάρτισης της ολοκληρωμένης χωρικής επένδυσης πολιτισμού-τουρισμού της Θεσσαλίας (http://www.thessalia-espa.gr/pep-thessalias/proskliseis/398-prosklisi-ekdilosis-endiaferontos-gia-tin-anathesi-tou-ergou-ekponisi.html) με προσπάθεια ένταξης πολιτισμικών και τουριστικών πόρων της Π.Ε. Λάρισας στον εν λόγω σχεδιασμό.

*http://www.insider.gr/bloggers/dimitris-mpoyrikos

http://crisisobs.gr/to-paratiritirio-gia-tin-krisi/paratiritirio-plus/%ce%b4%ce%b7%ce%bc%ce%ae%cf%84%cf%81%ce%b7%cf%82-%ce%bc%cf%80%ce%bf%cf%85%cf%81%ce%af%ce%ba%ce%bf%cf%82/

Βρείτε μας